PREMIER: wat wij doen om de risico's van geneesmiddelen in het milieu te beperken


Medicijnen die de natuur zo min mogelijk belasten en tegelijkertijd maximaal veilig en effectief zijn, zijn de beste optie voor patiënten én de planeet. Ons doel is om de milieubelasting van onze producten zo klein mogelijk te maken, om zo bij te dragen aan duurzame zorg. Wij zien het als onze verantwoordelijkheid om, zelfs bij heel lage concentraties, een belangrijke bijdrage te leveren aan het vaststellen, minimaliseren en aanpakken van medicijnresten in de natuur.

Bij het gebruik van medicijnen door patiënten is het onvermijdelijk dat resten ervan in het milieu terechtkomen. Medicijnresten komen voornamelijk door gebruik in het milieu terecht: via het lichaam in het water. Daarnaast wordt een klein gedeelte van de medicijnsporen in rivieren, meren, aarde en in sommige gevallen het drinkwater, veroorzaakt door medicijnproductie of het verkeerd weggooien van ongebruikte geneesmiddelen. De werkzame stoffen in onze medicijnen (actieve farmaceutische ingrediënten of active pharmaceutical ingredients, API's) zijn bioactieve moleculen die kunnen interacteren met en impact kunnen hebben op dieren in het wild en biodiversiteit, wanneer ze in het milieu terechtkomen. We zetten ons in om de medicijnresten in het milieu zoveel mogelijk te minimaliseren. 

Eén van de activiteiten die we ondernemen is het PREMIER-programma, dat staat voor Prioritisation and Risk Evaluation of Medicines in the EnviRonment. In dit programma werken we met andere medicijnfabrikanten aan het ontwikkelen van aan instrumenten om milieurisico's van medicijnen in kaart te brengen. PREMIER is een zesjarig programma, gefinancierd door het Innovative Health Initiative (IHI), 's werelds grootste publiek-private samenwerking in de life sciences. Onder leiding van de Radboud Universiteit in Nijmegen werkt een consortium van 27 partners samen. 


Sinds 2006 zijn zogeheten Environmental Risk Assessments (ERA's) verplicht in Europa, als onderdeel van het dossier dat nodig is om een handelsvergunning te krijgen. Met de ERA wordt bepaald wat de langetermijn risico's van menselijk gebruik van medicijnen zijn voor het milieu. Echter, slechts een klein deel van de ongeveer 1.900 momenteel in gebruik zijnde producten is beoordeeld. De meeste medicijnen zijn namelijk vóór 2006 goedgekeurd, waardoor er geen zicht is op de volledige milieugegevens. 

Met PREMIER werken we daarom aan instrumenten en modellen die potentiële milieurisico's van werkzame stoffen eerder in het ontwikkeltraject identificeren. Ook screenen en prioriteren we werkzame stoffen die voor 2006 zijn goedgekeurd en doen we onderzoek naar milieuvriendelijker geneesmiddelenontwerp. Tenslotte werken we aan een centrale, transparante en openbare database, inclusief beoordelingssysteem.

Met PREMIER pakken we een aantal zeer complexe kwesties aan die essentieel zijn om het risico van medicijnresten die na gebruik door patiënten in het milieu terechtkomen, beter te begrijpen. We hebben al grote stappen gezet om betere modellen te ontwikkelen om deze risico's te voorspellen. Daarnaast is één van de speerpunten om beter te begrijpen hoe we in de toekomst groenere medicijnen kunnen ontwerpen

Dr Stewart Owen Principal Environmental Scientist en PREMIER-projectleider namens AstraZeneca

Halverwege 2024 heeft PREMIER negen artikelen in wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd, waaronder één over milieuvriendelijker medicijnontwerp en een benadering om dierproeven te verminderen. Ongeveer een derde van de projectresultaten is voltooid. Een belangrijk onderdeel van ons werk de komende jaren is een open en transparante database van de beschikbare milieugegevens van medicijnen. De eerste versie staat begin 2025 gepland.



Het consortium bestaat uit

  • 13 bedrijven: AstraZeneca, Bayer, BMS, Eli Lilly, GSK, Haleon, Janssen, MSD, Novartis, Reckitt, Roche, Sanofi en Servier;
  • Het Europees Medicijn Agentschap en het RIVM; 
  • De universiteiten van Exeter, Gothenburg, Helsinki, York, de Radboud Universiteit en Leuphana University;
  • Het Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (EAWAG), het Fraunhofer Institute en het Mario Negri Institute;
  • Ecologic, ECT en TEAM IT



Lees meer

Als wereldwijd gezondheidsbedrijf nemen wij onze verantwoordelijkheid voor de gezondheid van mensen, de samenleving en de planeet. Juist daarom is het voor ons essentieel dat de risico’s voorkomend uit medicijnresten in het milieu (PIE) goed en effectief worden aangepakt, zelfs bij zeer lage concentraties.



PREMIER wordt ondersteund door de Europese Commissie, in samenwerking met de European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA). Het project heeft specifiek tot doel een aantal thema's van de Europese Strategische Aanpak voor het beheer van de milieurisico's van medicijnen aan te pakken. 

Het PREMIER-project heeft financiering ontvangen van de Innovative Medicines Initiative 2 Joint Undertaking, subsidieovereenkomst nr. 875508. Dit initiatief ontvangt steun uit het onderzoeks-en innovatieprogramma Horizon 2020 van de Europese Unie en EFPIA.

Disclaimer: Het bovenstaande artikel weerspiegelt het standpunt van AstraZeneca, en noch IMI, noch de Europese Unie, EFPIA of geassocieerde partners zijn verantwoordelijk voor het gebruik dat kan worden gemaakt van de informatie die hierin is opgenomen.


NL-14642/prod.09.2024