Maatschappelijke vragen over de duurzaamheid en toekomstbestendigheid van onze gezondheidszorg worden groter en urgenter. Hoe houden we innovatieve zorg – preventie, diagnostiek en behandeling – ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar? En hoe zorgen we voor gelijke toegang voor iedereen? Gezondheidsverschillen liggen aan de basis van veel chronische aandoeningen. Diabetes type 2 komt tot vijf keer vaker voor bij lager opgeleiden; mensen die in armoede leven hebben vaker hart- en vaatziekten en vrouwen sterven eerder en vaker dan mannen aan hartfalen¹. Als partner in de zorg willen we deze ongelijkheid bestrijden en fundamenteler meedenken over gezondheid en passende zorg.

Bronnen: VZinfo en Netherlands Journal of Medicine, The current total economic burden of diabetes mellitus in the Netherlands; Peters et al; 2017

Wij zetten ons iedere dag in voor de meest geavanceerde zorg, waarbij we de beste zorg voor iedere individuele patiënt willen realiseren. Bovendien innoveren we de manier waarop we geneesmiddelen ontwikkelen, produceren en toegankelijk maken voor patiënten. Maximale impact, met minimale gevolgen voor milieu en klimaat.

Als innovatief medicijnbedrijf hechten wij bovendien belang aan duurzame bedrijfsvoering in een duurzaam betaalbaar zorgstelsel. De ontwikkeling van nieuwe behandelingen duurt lang en kent veel onzekerheid. Juist daarom is het voor de patiënt van morgen én overmorgen essentieel dat wij nu investeren in innovatieve medicijnen. Zo helpen we niet alleen de patiënt, maar dragen wij ook bij aan maatschappelijke uitdagingen van de toekomst.

Hartfalen is een aandoening waarbij het vermogen van het hart om voldoende zuurstofrijk bloed door het lichaam te pompen wordt belemmerd door een verslapte of verstijfde hartspier.² Het aantal mensen met hartfalen stijgt nu we gemiddeld ouder worden, maar ook door een toename van obesitas en diabetes mellitus type 2. 

Hartfalen is een ernstige ziekte, die niet alleen grote invloed heeft op de kwaliteit van leven maar ook veel maatschappelijke kosten met zich meebrengt. Drie op de vier mensen met hartfalen minimaal nog één andere ziekte³, waaronder hoge bloeddruk, diabetes mellitus, leverziekte, nierschade en longziekte. Ruim 40 procent van alle mensen met hartfalen heeft vijf of meer andere ziekten. In 2020 waren er ruim 28.000 ziekenhuisopnamen van gemiddeld acht dagen voor hartfalen.⁴ Nog los van het productiviteitsverlies kost dat de samenleving jaarlijks ruim €500 miljoen.⁴

Nieuwe behandelingen hebben de prognose van hartfalen verbeterd, waardoor het aantal ziekenhuisopnamen afneemt en daarmee de lasten voor patiënt én samenleving. Desondanks is hartfalen nog steeds één van de dodelijkste ziekten in Nederland: 48 procent van de patiënten hebben een levensverwachting van vijf jaar en slechts 26 procent leeft langer dan 10 jaar na diagnose. Daarmee heeft de ziekte een slechtere prognose dan borstkanker en darmkanker.⁵ AstraZeneca ontwikkelt nieuwe medicijnen die de ziekte langer stabiel houden. Maar we doen meer: we zetten ons in voor beter bewustzijn van de risico's van hartfalen en we werken aan snellere diagnose zodat patiënten eerder, beter behandeld worden. 

De diagnose wordt vaak pas in een laat stadium gesteld, waardoor een deel van de patiënten uiteindelijk nierdialyse of transplantatie moeten ondergaan. Nierdialyses zijn uitputtend voor patiënten en hun naasten en ze behoren tot de duurste medische behandelingen in Nederland. De kosten per patiënt bedragen zo'n 100.000 euro per jaar.⁹En niet verrassend: verkeerde- of onderbehandeling is nóg slechter voor het milieu dan de best passende behandeling. Nierdialyse kost jaarlijks wereldwijd 160 miljard liter water en genereert meer dan 900.000 ton voornamelijk plastic afval.¹⁰

Voor bepaalde ziekten heeft het bevolkingsonderzoek zich inmiddels bewezen: vroege diagnose beperkt complicaties, biedt betere kwaliteit van leven op lange termijn en vermindert het risico op voortijdig overlijden. Bovendien is eerder behandelen goedkoper.¹¹ We pleiten daarom voor bevolkingsonderzoeken en thuistests, zodat nierschade eerder opgespoord en behandeld kan worden. 

Een voorbeeld hiervan is het landelijke thuistestonderzoek Ik test, waarin mensen tussen de 50 en 75 jaar thuis zelftesten ontvangen om signalen van onder andere nierziekte op te sporen. AstraZeneca is een van de partners binnen het Check@Home consortium dat dit onderzoek uitvoert, samen met de Hartstichting, Nierstichting, het Diabetes Fonds en diverse academische en private partijen.

Het initiatief borduurt voort op eerdere ervaringen met thuistesten, zoals de pilot NierCheck. De aanpak is laagdrempelig en effectief, en biedt waardevolle inzichten voor zowel patiënt als zorgverlener. Ik test laat zien hoe thuistesten kunnen bijdragen aan het eerder herkennen van nierschade, het voorkomen van complicaties en uiteindelijk aan betere kwaliteit van leven en toekomstbestendige zorg.

Ruim 1,1 miljoen mensen in Nederland hebben diabetes, een ernstige chronische ziekte.¹² Een nieuwe generatie geneesmiddelen ondersteunt patiënten niet alleen bij het onder controle houden van het bloedsuikergehalte maar ondersteunt ook bij het voorkomen van schade aan hart, vaten en nieren, zodat patiënten ook op de lange termijn beter kunnen leven met hun ziekte.

Investeringen in inovatieve behandeling betalen zich uit: mensen worden minder ziek en complicaties worden voorkomen. Dat is niet alleen beter voor patiënten, maar ook voor de BV Nederland. Een rekenvoorbeeld uit 2016 liet zien dat de totale economische druk - inclusief productiviteitsverlies - van diabetes type 2 maar liefst 6,8 miljard euro per jaar was.¹³ En sindsdien is het aantal mensen in Nederland met diabetes verder gestegen. AstraZeneca zet zich daarom niet alleen in om nieuwe behandelmogelijkheden te ontwikkelen, maar ook voor het verslimmen van toegang tot innovatie. We willen dat mensen eerder beter behandeld worden, zodat we complicaties voorkomen. Dat noemen we duurzaam goede zorg. Want complicaties voorkomen is niet alleen goed voor patiënten en goedkoper, het verlaagt daarmee ook de druk op de zorg én we vermijden onnodige ziekenhuisopnamen. En dat is bovendien veel beter voor het milieu. 

ATTR-amyloïdose (ATTR) is een zeldzame, progressieve en fatale stapelingsziekte waarbij het transthyretine-eiwit (TTR) in de verkeerde vorm wordt gevouwen. Door deze verkeerde vouwing worden lange eiwitketens (amyloïdfibrillen) gevormd die zich ophopen in organen en weefsels. Deze ophopingen kunnen leiden tot schade aan het hart, de zenuwen en andere organen wat resulteert in een breed scala aan symptomen en complicaties die de levenskwaliteit ernstig verminderen of zelfs kunnen leiden tot de dood. ^14,15 ATTR ontwikkelt zich doorgaans geleidelijk, waarbij klachten in de loop van de tijdtoenemen.

ATTR is een ziekte die vaak moeilijk wordt herkend vanwege aspecifieke en heterogene symptomen.^16,17 Voorbeelden zijn vermoeidheid, onverklaarbaar gewichtsverlies, zwelling van benen of enkels, kortademigheid, tintelingen of een doof gevoel, duizeligheid, impotentie en maag-darmklachten zoals diarree of verstopping. Welke klachten optreden, hangt af van de organen die door amyloïdafzetting worden aangedaan. Dit kan per persoon verschillen.¹⁸ Door deze variatie in symptomen duurt het regelmatig meerdere jaren voordat de juiste diagnose wordt gesteld; de gemiddelde tijd tot diagnose bedraagt circa vier jaar. ^14-21

Het is van cruciaal belang om ATTR vroegtijdig te diagnosticeren en te behandelen om progressie van de ziekte te beperken en de levenskwaliteit van patiënten te behouden.¹⁹ ATTR kent zowel een erfelijke als een niet-erfelijke (wild-type) vorm. Bij de erfelijke vorm is sprake van een mutatie in het TTR-gen die kan worden overgedragen; bij de wild-type vorm ontstaan klachten meestal op latere leeftijd.²⁰ Hoewel de oorzaak verschilt, kunnen beide varianten leiden tot aantasting van vitale organen wat resulteert in een geleidelijke achteruitgang in functioneren.²¹ Vroege herkenning en tijdige behandeling kunnen bijdragen aan het beperken van ziekteprogressie en het behoud van functioneren en kwaliteit van leven.²²

De afgelopen jaren zijn er belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling van nieuwe behandelmogelijkheden voor ATTR-amyloïdose. ATTR-amyloïdose vraagt om zorgvuldige diagnostiek en een aanpak die is afgestemd op het individuele ziektebeeld. AstraZeneca zet zich in voor het verhogen van kennis rondom ATTR-amyloïdose onder meer door het inzetten van innovatieve digitale oplossingen, waaronder AI. Zo kunnen patiënten eerder en nauwkeuriger worden gediagnosticeerd en tijdig de juiste behandeling krijgen. Dit past binnen de ambitie om bij te dragen aan toekomstbestendige zorg, met aandacht voor patiëntuitkomsten en de impact op het zorgsysteem.

^NL17485

Onze medicijnen zijn door het Europees Medicijn Agentschap (EMA) goedgekeurd voor specifieke toepassingen. Daarnaast bepalen overheid en zorgverzekeraars of specifieke middelen ook voor Nederland beschikbaar komen. De informatie die we aan patiënten verstrekken is onderworpen aan lokale voorschriften. In sommige landen kunnen zorgverleners en patiënten de lokale AstraZeneca-websites bezoeken voor meer informatie over onze medicijnen. In Nederland zijn wij beperkt in de mogelijkheid om zelf actief informatie over onze medicijnen te delen. Ga daarom uit van informatie uit betrouwbare bronnen en vraag altijd een zorgverlener om advies over medicijnen.

Bronnen:

1. https://www.pharos.nl/factsheets/sociaaleconomische-gezondheidsverschillen-segv/ (laatst geraadpleegd: april 2024)

2. Ponikowski P, Voors AA, Anker SD, et al. 2016. 2016 ESC guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur J Heart Fail 18(8): 891-975

3. van Deursen VM, Urso R, Laroche C, et al. 2014. Co-morbidities in patients with heart failure: an analysis of the European Heart Failure Pilot Survey. Eur J Heart Fail 16(1): 103-11.

4. RIVM (2022, 11 november) Hartfalen geraadpleegd op 04-12-2023 van https://www.vzinfo.nl/hartfalen#node-overleving-na-diagnose-hartfalen. (laatst geraadpleegd: april 2024)

5. Mamas MA et al., Eur J Heart Fail. 2017 Sep;19(9):1095-1104.

6. Vervloet et al. BMC Nephrology (2023) 24:337

7. TUTTLE KR ET AL. JAMA NETWOPEN. 2019;2:E1918169

8. HEIJMANS, MJWM., RIJKEN, PM., SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE VAN MENSEN MET EEN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE NIVEL (2004)

9. HTTPS://NIERSTICHTING.NL/LEVEN-MET-EEN-NIERZIEKTE/FEITEN-EN-CIJFERS, GERAADPLEEGD DECEMBER 2023

10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5996218/ (laatst geraadpleegd: april 2024)

11. Pouwels et al. The Lancet. 2024 Jan;68:102414

12. https://www.vzinfo.nl/diabetes-mellitus/leeftijd-en-geslacht (laatst geraadpleegd: april 2024)

13. Netherlands Journal of Medicine, The current total economic burden of diabetes mellitus in the Netherlands; Peters et al; 2017

14. Nativi-Nicolau JN, et al. Heart Fail Rev. 2022; 27:785-793

15. Adams D, et al. Orphanet J Rare Dis. 2021;16(1):411

16. Conceição et al. J Peripher Nerv Syst. 2016 21(1):5-9

17. Ando Y, et al. Orphanet J Rare Dis. 2013;8:31.

18. ATTR-amyloïdose symptomen geraadpleegd op 17-02-2026 https://www.amyloidosisalliance.org/understanding-amyloidosis-symptoms-and-diagnosis/

19. Gertz M et al. BMC Family Practice 2020; 21:198

20. ATTR-amyloïdose erfelijk geraadpleegd op 17-02-2026 via https://amyloidose-expertise.net/voor-patienten/zorg-bij-amyloidose/erfelijkheid-10/

21. Oorzaken ATTR-amyloïdose geraadpleegd op 17-02-2026 via https://www.huisartsengenetica.nl/sites/default/file/Huisartsenbrochure%20Amyoloidose.pdf

22. Herkenning en vroege behandeling ATTR-amyloïdose geraadpleegd op 17-02-2026 via https://www.amyloid.nl/expertisecentrum/