Informatie over rechtszaak AstraZeneca en Menzis

Op vrijdag 10 mei ontmoetten AstraZeneca en zorgverzekeraar Menzis elkaar in de rechtszaal. Deze rechtszaak gaat over een patent op twee verschillende versies van een anti-psychoticum van AstraZeneca: IR en XR. IR is ‘immediate release’: de werkzame stof komt in één keer vrij. Ook is er XR, ‘extended release’: bij deze tabletten komt de werkzame stof geleidelijk vrij.

Op de eerste variant is het patent in 2012 verlopen. Dat betekent dat andere fabrikanten het geneesmiddel eveneens mogen produceren. Het patent op de tweede variant is door het Europees Octrooi Bureau getoetst en verleend. Een concurrerende fabrikant heeft de Nederlandse rechter echter gevraagd het patent nietig te verklaren. De rechtbank vond dat het octrooi terecht was verleend, maar het gerechtshof dacht daar in hoger beroep anders over. Na die beslissing konden generieke bedrijven ook met de tweede variant op de markt komen.

Patenten worden verleend zodat innovatieve bedrijven grote investeringen kunnen terugverdienen. Generieke bedrijven houden zich in het algemeen niet bezig met het ontwikkelen van nieuwe producten, de kosten daarvan zijn voor de innovatieve geneesmiddelenbedrijven. Gupta, een onafhankelijk adviesbureau voor de internationale zorgsector, berekende recent dat ontwikkeling van een medicijn 2,2 miljard dollar kost, vóór het voorgeschreven kan worden en patiënten kan helpen. AstraZeneca heeft aanzienlijke investeringen gedaan, zowel voor de ontwikkeling van de eerste variant alsook voor de ontwikkeling van de tweede variant.

Het octrooirecht is de basis voor vernieuwing en innovatie. Honorering van het standpunt van Menzis zou nadelige gevolgen hebben voor de werking van het octrooirecht, wat nadelig is voor een nog betere gezondheidszorg. Hoewel AstraZeneca, net als Menzis, actief werkt aan goede en betaalbare zorg, vinden wij het ook belangrijk dat het octrooirecht niet ter discussie komt te staan.

De rechter heeft beide partijen in eerste instantie gevraagd in overleg te gaan buiten de rechtszaal, wat ook gebeurd is. Daarnaast is dit onderwerp besproken tussen de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen en Zorgverzekeraars Nederland. In de zitting is afgesproken dat Menzis twee weken de tijd neemt om te kijken of de zaak wordt ingetrokken, waarna er op sectoraal niveau overleg gevoerd kan worden.

Update 

Menzis heeft via de media laten weten alsnog om vonnis te vragen, zoals AstraZeneca in eerste instantie ook deed tijdens de zitting van 10 mei. Een uitspraak volgt, na enkele malen uitstel, op 16 oktober.