Feiten Borstkanker

• • Borstkanker

  • Feiten Borstkanker
  • Leven Borstkanker
  • Behandeling Borstkanker
  • Borstkanker

• Elk jaar worden wereldwijd meer dan 700.000 nieuwe gevallen van borstkanker ontdekt.
• Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker onder vrouwen in westerse landen en betreft 18% van alle vormen van kanker onder vrouwen. Het risico dat een vrouw in haar leven borstkanker krijgt, bedraagt ongeveer 1 op 9.
• Circa 70% van de patiënten met borstkanker betreft vrouwen die de menopauze al hebben bereikt.
• Hoewel de sterftecijfers dalen in sommige landen, blijft borstkanker de belangrijkste doodsoorzaak onder vrouwen van 35 tot 55 jaar.

Oorzaken van borstkanker

Borstkanker is in de afgelopen 50 jaar uitgegroeid tot een groot gezondheidsprobleem. Het is een zeer veel voorkomend type kanker, dat bij ongeveer één op de negen vrouwen in de loop van hun leven voorkomt. Borstkanker komt zelden voor bij zeer jonge vrouwen. De meerderheid van de patiënten bestaat uit vrouwen van 50 jaar of ouder.
Terwijl de oorzaken van borstkanker niet volledig bekend zijn, maakt de moderne wetenschap snel vooruitgang bij het beheersen van de ziekte door de diagnose in een vroeg stadium vast te stellen en verbeterde behandelingsmethoden.

Over de borst

Een borst is opgebouwd uit melkklieren, melkgangen, vetweefsel, bloedvaten en lymfevaten. De melkklieren produceren melk; de melkgangen zijn buisjes die de verbinding vormen tussen de melkklieren en de tepel. Het vetweefsel omringt de melkklieren en de melkgangen. Lymfevaten vervoeren lymfe naar de lymfeklieren in de oksels, boven en onder de sleutelbeenderen en in de borstkas. 
In de borst zitten veel klieren; deze zijn opgebouwd uit kleine bouwstenen, cellen genaamd, die na een bevalling (moeder)melk produceren. Deze cellen delen zich en groeien normaal en regelmatig. Soms echter, om redenen die nog niet bekend zijn, raken enkele van deze cellen de controle kwijt. Deze blijven zich delen en veroorzaken zo de groei van een knobbeltje. Bij sommige vrouwen kan het jaren duren voordat zo'n knobbeltje ontdekt wordt.
Een knobbel in de borst kan goedaardig (onschuldig) zijn. Een knobbel is kwaadaardig, als zij uit kankercellen bestaat die zich via de bloedsomloop of het lymfesysteem kunnen verspreiden naar andere delen van het lichaam of plaatselijk om zich heen kunnen groeien in andere organen. Het lymfesysteem is een netwerk van kleine klieren dat het lichaam helpt bij de afweer. Als de kankercellen zich verspreiden buiten de borst, worden deze cellen uitzaaiingen of metastasen genoemd. Of een knobbeltje in de borst goedaardig of kwaadaardig is kan worden vastgesteld door een klein stukje van de knobbel te nemen (een zgn. biopsie) en de cellen onder een microscoop te bekijken

Welke factoren verhogen het risico op borstkanker?

Het is niet precies bekend waarom de ene vrouw borstkanker krijgt en de andere niet. Sommige vrouwen hebben meer kans op het ontwikkelen van borstkanker. Het betreft bijvoorbeeld vrouwen:

• die al eerder borstkanker hebben gehad;
• die ooit behandeld zijn geweest voor bepaalde goedaardige borstafwijkingen (masopathie); van wie de moeder of zus(sen) borstkanker hebben (gehad) en met name als dat vóór hun overgang (premenopauze) was; in dat geval kan erfelijkheid een rol spelen.

Ook komt borstkanker vaker voor bij vrouwen die:

• op jonge leeftijd hun eerste menstruatie hadden;
• geen kinderen hebben;
• laat in de overgang zijn gekomen.

De rol van erfelijkheid

Wanneer zeer naaste familieleden borstkanker hebben of hebben gehad, kan er sprake zijn van een erfelijke vorm van borstkanker. In 5-10% van de gevallen is erfelijkheid of een bepaalde familiaire gevoeligheid voor borstkanker van doorslaggevende betekenis.

Deze erfelijke vorm van borstkanker onderscheidt zich op een aantal punten van niet-erfelijke borstkanker:

• het komt meestal voor op jongere leeftijd (onder de 50 jaar);
• het komt vaker bij meerdere familieleden voor;
• het ontstaat vaker in beide borsten of op twee plaatsen in één borst;
• in families met een aanleg voor erfelijke borstkanker komt vaker eierstokkanker voor.

We spreken van waarschijnlijk erfelijke borstkanker wanneer drie of meer nauw aan elkaar verwante familieleden in ten minste twee generaties borstkanker hebben of hebben gehad (bijvoorbeeld: een vrouw, haar moeder en haar grootmoeder of een vrouw en haar dochters). Wordt de aanleg via de man doorgegeven, want dat kan ook, dan ontstaat bijvoorbeeld het patroon: een vrouw, een zus van haar vader en de moeder van haar vader. In gespecialiseerde klinieken kan men met behulp van genetisch onderzoek bepalen of iemand een bepaald gen (erfelijk materiaal) bij zich draagt dat borstkanker veroorzaakt. Blijkt iemand een erfelijke vorm van borstkanker te hebben, dan wil dat nog niet zeggen dat alle familieleden deze ziekte krijgen.

Wat zijn de symptomen van borstkanker?

In de meeste gevallen is het eerste teken van borstkanker het waarnemen van een knobbeltje in de borst. Andere minder duidelijke tekenen waar men op moet letten zijn:

Borst:

• een verandering in het formaat of de vorm van de borst
• een kuiltje in de huid
• een verdikking van de huid

Tepel:

• ingetrokken tepel
• vocht uit de tepel
• uitslag op de tepel (zeer zeldzaam)

Arm:

• zwelling in de oksel

Veel knobbels in de borst blijken goedaardig te zijn. Pijn in de borst is gewoonlijk geen symptoom van borstkanker. Voor een menstruatieperiode bij gezonde vrouwen kunnen er vaak ook gevoelige knobbels in de borsten zitten.

Kan borstkanker zich uitbreiden naar andere delen van het lichaam?

Kankercellen uit de tumor kunnen - via de lymfevaten en/of de bloedvaten- getransporteerd worden naar andere delen van het lichaam. Hier kunnen zij zich nestelen en opnieuw gaan delen, zodat ook in dit lichaamsdeel een knobbel ontstaat. Dit proces heet uitzaaien of metastaseren. Als een borstkanker uitzaait, gebeurt dit in eerste instantie meestal naar de lymfeklieren in de oksel aan de kant van de aangedane borst. Vervolgens kunnen de kankercellen via het lymfestelsel in het bloed en daarmee in andere organen terechtkomen. De uitzaaiing kan echter ook direct in de bloedbaan plaats vinden. Ook kunnen kankercellen ingroeien in hun omgeving. Op deze wijze ontstaan uitzaaiingen in bijvoorbeeld de botten, de lever en in de longen. Om de kans op uitzaaien zoveel mogelijk te verkleinen, is het belangrijk borstkanker in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken en te behandelen.

Zelfonderzoek van de borst

In de douche: Til uw rechterarm op. Met de vingertoppen van uw linkerhand elk deel van uw rechterborst betasten. Zachtjes voelen naar eventuele knobbeltjes of veranderingen onder de huid. Vergeet niet de uitloper van de borst in de richting van schouder. Voel ook onder de oksel naar eventuele zwellingen. Dan uw linkerarm optillen en met uw rechterhand uw linkerborst en oksel onderzoeken.

Voor een spiegel: Plaats uw armen in uw zij. Controleer beide borsten op iets abnormaals - afscheiding, rimpels, putjes of veranderingen in het huidoppervlak. Vouw uw handen achter uw hoofd en kijk of er veranderingen zijn in de vorm of contouren van uw borsten. Knijp zachtjes in de tepels en kijk of er sprake is van afscheiding.

Liggend op uw rug: Ga plat op uw rug liggen met uw linkerarm boven uw hoofd en een kussen onder uw linkerschouder. Doe uw linkerhand achter uw hoofd. Met uw rechterhand uw linkerborst en oksel voorzichtig maar toch stevig aftasten. Begin bij uw oksel en ga dan omlaag of tot net onder uw borst. Ga nu met uw vingers nogmaals op en neer. Ga door met dit omhoog en omlaag patroon tot u de hele borst gehad hebt. Steun uw arm op een stevige ondergrond en gebruik dezelfde op-en-neer beweging om het gebied tussen de borst en de oksel, en de oksel zelf te onderzoeken.

Dit zelfonderzoek is geen vervanging voor een periodiek onderzoek door een bevoegd arts.

Borstkankerdiagnose

Er worden diverse testen door uw arts gebruikt om de diagnose te stellen. De belangrijkste daarvan zijn:

• mammografie (röntgen foto's van de borsten)
• echografie/ultrasoon geluid (een methode waarbij geluidsgolven worden gebruikt om een knobbel in de borst op te sporen)
• monstername (punctie) van borstcellen met een fijne naald en spuit
• verwijderen van een klein stukje weefsel uit de borstknobbel met een iets grotere naald (biopsie)
• verwijderen van de borstknobbel onder verdoving (biopsie)

Uw arts zal de  de medische voorgeschiedenis opnemen en vervolgens een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Hij of zij onderzoekt de borsten en voelt of er vergrote lymfeklieren in de oksels of  onderaan uw hals zijn.

Wat zijn de stadia van borstkanker?

Uw arts gebruikt één of meer van de eerder beschreven methoden om te zien of er sprake is van borstkanker. Daarna moet hij of zij snel in staat zijn het type en het stadium van de ziekte vast te stellen. Soms zijn verdere onderzoeken nodig, zoals een botscan of een echografie van de lever.
Borstkanker wordt ingedeeld in een viertal stadia (zie hieronder). Daarnaast hanteert men de zogenaamde TNM-classificatie. Hierbij staat T voor de grootte van de tumor, N voor de eventueel aangedane klieren en M voor eventuele uitzaaiingen (metastasen) in andere organen.
Het stadium zegt iets over de ernst van de borstkanker en is van belang voor de behandeling. Hieronder wordt uitgelegd wat de behandeling en het vooruitzicht (prognose) is voor de vier stadia van borstkanker.

Stadium 0: Kankercellen zijn aanwezig in de wand van een borstklier of een kanaaltje, maar zij hebben zich nog niet verspreid naar het omringend vetweefsel. Dit stadium wordt ook wel het ductaal carcinoma in situ (DCIS) of het lobulair carcinoma in situ (LCIS) genoemd. Dit zijn voorstadia van borstkanker en de vooruitzichten zijn in beide gevallen goed.

Stadium 1: Men spreekt van stadium 1 wanneer een tumor klein is (kleiner of gelijk aan 2 cm) en er geen sprake is van uitzaaiing via de lymfe naar de oksel is. Dit wordt "vroege borstkanker" genoemd. De vooruitzichten zijn goed. Wanneer borstkanker in dit stadium wordt ontdekt is de genezingskans over het algemeen heel groot.

Stadium 2: Borsttumoren zijn tussen 2 en 5 centimeter groot en de lymfeklieren kunnen aangetast zijn. Er is geen teken van de verspreiding van borstkanker naar een ander deel van het lichaam. Dit wordt ook nog betiteld als vroege borstkanker. In dit stadium is de prognose in het algemeen redelijk goed te noemen.

Stadium 3: Borsttumoren zijn groter dan 5 centimeter of de lymfeklieren zijn gewoonlijk aangetast, maar er is nog geen teken dat de ziekte zich verder door het lichaam heeft verspreid. Dit is bekend als lokaal gevorderde borstkanker. De vooruitzichten zijn minder gunstig dan in stadium 1 en 2.

Stadium 4: Borsttumoren kunnen elk formaat hebben maar bovendien kunnen de lymfeklieren aangetast zijn en heeft de kanker zich verspreid naar andere delen van het lichaam. Dit is bekend als 'uitgezaaide of gemetastaseerde borstkanker'. De vooruitzichten zijn niet goed. Het is wel zo dat artsen er vaak in slagen iemand nog gedurende langere tijd met relatief weinig klachten te laten leven.